Kleszcze – borelioza, neuroborelioza, ochrona przed kleszczami, jakie choroby powodują?

Wbrew powszechnej opinii, że kleszcze są aktywne tylko latem, ochrona przed kleszczami powinna zacząć się już teraz – czyli wczesną wiosną. Jakie choroby powodują kleszcze, jak się przed nimi chronić i co zrobić, kiedy już dojdzie do ugryzienia przez kleszcza?

Kleszcze – gdzie występują? Jak rozwija się kleszcz?

Cykl życia kleszcza jest długi, trwa nawet 2-3 lata. I to jest główny powód dla którego kleszcze są źródłem wielu chorób. Przez ten czas kleszcze przyczepiają się do różnych zwierząt (i ludzi) i przenoszą patogeny odpowiedzialne za rozwój odkleszczowych chorób.

Kleszcze rozwieją się w trzech stadiach:  larwa, nimfa i osobnik dorosły. Z jaj wylęgają się małe (mniej niż milimetr) larwy. Larwa przyczepia się zwykle do małych gryzoni, z których po nakarmieniu się odpada i się przemienia w nimfę, która przyczepia się do większych zwierząt (psy, koty) i ludzi. Następnie następuje przejście do ostatecznej fazy – dorosłego. I znów kleszcz szuka żywiciela…

Kleszcz – przebiegły przeciwnik

Kleszcze są szczególnie niebezpieczne także dlatego, że występują bardzo powszechnie. Trudno się przed nimi uchronić, są aktywne w dzień. Dobrze wiedzą, gdzie najłatwiej spotkać nowego żywiciela i chociaż żerują głównie na zwierzętach ich żywicielami często są też ludzie. Warto wiedzieć, że kleszcze czyhają nie tylko w krzakach czy wysokich trawach, ale też na drzewach.

Kleszcz wyczuwa swoją ofiarę już z odległości kilkudziesięciu metrów. Potrafi długo szukać dobrego miejsca do rozpoczęcia konsumpcji, a szczególnie lubi te fragmenty, gdzie skóra jest cienka i wilgotna: pachwiny, pachy, za uszami. Niezauważony może przebywać przyczepiony do swojego gospodarza nawet tydzień. W tym czasie znacznie powiększa swoją objętość. Dlatego najczęściej kleszcza znajdujemy, kiedy jest już lekko najedzony.

Czy można zrobić coś, żeby się przed nimi uchronić?

Ochrona przed kleszczami

  • Odpowiedni ubiór – idąc do lasu lepiej założyć ubranie z długim rękawem i długimi nogawkami i pamiętać o nakryciu głowy
  • Warto użyć preparatu odstraszającego kleszcze, również podczas zabawy np. w parku czy w ogrodzie. Błędnie uważa się, że kleszcze czają się głównie w lesie. Mój syn złapał kleszcza w… ogórku w restauracji w centrum miasta.
  • Po powrocie ze spaceru dokładnie obejrzeć całe ciało, również skórę głowy.

 

Pamiętaj, że kleszcze szczególnie lubią ukryte miejsca np. za uszami, w zgięciu kolan, łokci, w pachwinach. Kleszcz jest malutki, ma wielkość główki od szpilki dlatego przyjrzyj się na prawdę uważnie!

  • Można zaszczepić się na odkleszczowe zapalenie opon mózgowych.

Po ukąszeniu kleszcza, badania po ukąszeniu kleszcza

Jeśli znajdziesz przyczepionego kleszcza uchwyć go np. pęsetą tuż przy skórze i ruchem lekko obrotowym energicznie pociągnij do góry. W żadnym wypadku nie smaruj go żadnym tłuszczem! Jeśli masz wątpliwości czy zrobisz to prawidłowo jak najszybciej udaj się do lekarza. Po wyciągnięciu kleszcza sprawdź, czy wyszedł cały, z główkę. Jeśli zobaczysz, że nie cały kleszcz został usunięty raczej powstrzymaj się i nie dłub w ranie igłą, bo można łatwo doprowadzić do zakażenia. Udaj się do lekarza, który pomoże usunąć pozostałość ze skóry.

Rankę starannie zdezynfekuj i obserwuj. Jeśli zauważysz:

  • objawy przypominające grypę w ciągu 2 – 3 tygodni  (gorączka do 38°C, bóle mięśni, głowy, stawów, żołądka) udaj się do lekarza. Może to świadczyć o zakażeniu kleszczowym zapaleniem mózgu.
  • rumień (w ciągu 1-5 tygodni), czyli zaczerwienienie wokół miejsca wkłucia lub wędrujące – zgłoś się do lekarza. Konieczna jest kuracja antybiotykowa, by opanować boreliozę w jej wczesnym stadium.

Nawet jeśli rumień nie wystąpi 4 tygodnie po ukąszeniu możesz zrobić badania z krwi w kierunku boreliozy 

Czy to konieczne w każdym przypadku? Zalecenia mówią, że nie, ale z doświadczenia wiem, że wiele osób bardzo niepokoi się czy nie doszło do zakażenia. Dostępne są dwie zatwierdzone przez KIDL metody: ELISA i Westernblot. Zaleca się wykonanie najpierw ELISY (która ma dużą czułość) i dopiero po dodatnim wyniku potwierdzenie Westerblot (który ma dużą swoistość). Można wykonać od razu westernblot, ale wiąże się to z większymi kosztami, a często wynik nie daje jednoznacznej odpowiedzi.

Generalnie diagnostyka w kierunku boreliozy powinna być przeprowadzana w odpowiedniej kolejności, za pomocą uznanych metod diagnostycznych, a wynik powinien być interpretowany przez doświadczonego lekarza.

Warto przeczytać ciekawy wywiad na tej stronie.

A co z innymi metodami diagnostycznymi? Obecnie można spotkać się między innymi z biorezonansem lub metody proponowane przez lekarzy ILADS. Charakteryzuje je b. duża nadwykrywalność co skutkuje wprowadzeniem długotrwałej antybiotykoterapii której skutki mogą być dużo poważniejsze niż ew. borelioza.

Borelioza i neuroborelioza

Uwaga, obecnie bardzo popularne stało się diagnozowanie neuroboreliozy na podstawie objawów. Mogą mieć one bardzo szerokie spektrum dlatego do tej choroby pasuje wiele objawów, na przykład:

  • bóle stawów, ścięgien i mięśni, nawracające zapalenia stawów,
  • niedowłady, postępujące zapalenie mózgu, zaburzenia czucia, koncentracji, pamięci, nastroju, drażliwość, zmiany osobowości,
  • zmiany zanikowe skóry (tzw. acrodermatitis chronica atrophicans) – ścieńczenie naskórka z widocznymi naczyniami krwionośnymi.

Boreliozę różnicuje się np. ze stwardnieniem rozsianym dlatego jeśli występują powyższe objawy nie należy diagnozować się za pomocą Internetu, ale zrobić odpowiednie badania. W Internecie można znaleźć informację, że dostępne testy z krwi nie wykrywają później boreliozy (objawy mogą wystąpić nawet po kilku latach). Nie jest to do końca prawda, bo jeśli infekcja miała miejsce nawet przed kilkoma laty to w wyniku obecne będą przeciwciała IgG.

EDIT: bardzo dziękuję za zwrócenie uwagi w komentarzu. Wcześniej nazwałam to, że “infekcja jest aktywna”, a powinno być, że infekcja była przebyta (czyli był kontakt z Borrelią i wytworzyły się przeciwciała).

Najlepiej będzie jak przytoczę zalecenia dotyczące później postaci boreliozy ze strony KIDL (Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych):

 Borelioza późna Neuroborelioza późna występuje zwykle po około 6 miesiącach od zakażenia. Są to rzadkie przypadki podostrych encefalopatii, ataksje, zespoły pozapiramidowe, niedowłady, nietrzymanie moczu, objawy spastyczne, zaburzenia mowy i pamięci, zaburzenia psychiczne, zaburzenia czucia, a także w ciężkich przypadkach porażenia połowicze lub całkowite. W późnej neuroboreliozie, w zapaleniu mózgu i rdzenia, zapaleniu korzeni nerwowych zawsze powinny być obecne przeciwciała klasy IgG w płynie mózgowo-rdzeniowym. Nieleczona późna postać stawowa boreliozy z Lyme prowadzi do nadżerek chrząstek i kości, przerostu maziówki i odkładania się włóknika. Skórna późna postać to przewlekłe zanikowe zapalenie skóry (acrodermatitis chronica atrophicans – ACA). Jest to przewlekła, postępująca zmiana skórna, któ- ra pojawia się po kilku latach od ukłucia przez kleszcza. Charakterystyczne są czerwone, sino-czerwone plamy na powierzchni kończyn. Zmieniona skóra ulega stopniowo zanikowi, dochodzi do owrzodzeń szczególnie nasilonych w miejscach nad wyniesieniami kostnymi, co może prowadzić do zwichnięć w stawach. Towarzyszy im ból, świąd i przeczulica. W badaniu serologicznym stwierdza się wysokie miano swoistych przeciwciał klasy IgG. (źródło)

Borelioza – przebieg choroby.

Wyróżnia się trzy stadia choroby, w zależności od czasu, jaki upłynął od infekcji (źródło)

I stadium – Infekcja wczesna. Rozwijają się od 60 do 90 dni po ukąszeniu kleszcza. Objawy:  rumień przewlekły wędrujący, osłabienie, zmęczenie, czasem podwyższona (lub obniżona) temperatura. W tym czasie u 50% do 90% pacjentów stwierdza się przeciwciała klasy IgM przeciwko Borrelia burgdorferi. Częstość występowania przeciwciał IgG jest wyraźnie niższa.

II stadium – ogólnienie infekcji. W tym  okresie dochodzi do  rozwoju zmian skórnych oraz wystąpienia ostrych zmian zapalnych narządów: stawów, serca, układu nerwowego. Przeciwciała przeciwko Borrelia burgdorferi wykrywa się u 50% do 90 % pacjentów. We wczesnej fazie tego stadium przeciwciała klasy IgM przeważnie są jeszcze pozytywne, w późnej fazie występują często już tylko przeciwciała IgG.

III stadium – przewlekła infekcja.  Rozpoczyna się powyżej l roku do kilku lat od zakażenia. Szerokie spektrum objawów (opisane powyżej) W tym stadium, przeciwciała klasy IgG są wyraźnie podwyższone u 90% do 100% pacjentów, podczas gdy przeciwciała klasy IgM wykrywane są bardzo rzadko.

Borelioza – więcej strachu niż prawdy.

Opisy historii chorób pacjentów ze zdiagnozowaną (często nie do końca zgodnie z nauką) neuroboreliozą działają na wyobraźnię. Absolutnie nie neguję tego, że ludzi ci faktycznie cierpią i faktycznie mają dolegliwości które niszczą im życie. Zdaję sobie też sprawę, że w rzeczywistości w której dostęp do kompleksowej diagnostyki jest utrudniony a pacjent szuka informacji o swojej chorobie na własną rękę łatwo pogubić się w gąszczu informacji. Zdesperowany, chory człowiek przyjmie każdą pomoc, nawet jeśli jest to związane z ogromnymi kosztami i długotrwałą antybiotykoterapią. Tymczasem warto wiedzieć, że zgodnie z wiedzą medyczną bakterie Borelli są w znakomitej większości przypadków  wrażliwe na standardową antybiotykoterapię. Dlatego jeśli testy lub objawy (zinterpretowane przez lekarza, a nie przez Internet) wskazują na zakażenie przeprowadza się standardową antybiotykoterapię. Czasami może wystąpić konieczność zmiany leku na inny, o szerszym spektrum działania, ale o tym również decyduje lekarz.

Należy również z pewną dozą sceptycyzmu podchodzić do doniesień medialnych na temat skali zachorowań na boleriozę i skali zagrożenia. Zdecydowanie większą szkodę może przynieść szerzenie paniki niż racjonalna wiedza.

Pamiętaj, że Twoje objawy, mimo, że łatwo dają się wytłumaczyć boleriozą mogą być bardzo wieloma innymi chorobami: neurologicznymi czy zwyrodnieniowymi albo autoimmunologicznymi. Zaniechanie szukania prawdziwej przyczyny utrudnią postawienie właściwego rozwiązania.

Chcesz więcej artykułów o zdrowiu? Zapraszam tutaj!

Zobacz więcej na moim kanale YouTube

Dowiedz się jak żyć z chorobą przewlekłą, posłuchaj rad dotyczących Twojej diety oraz zapoznaj się z najciekawszymi historiami z mojego życia!

Podobne wpisy

Jak pobrać kał

Jak pobrać kał do badania? Jaki pojemnik na kał? Pytania i odpowiedzi

złe wyniki badań

Złe wyniki krwi i przygotowanie do badania krwi. Morfologia, badanie kału, badanie moczu.

suplementacja

Suplementacja nie działa dlaczego?

wszystko śmierdzi

Dlaczego wszystko śmierdzi? Po covid! Zaburzenia węchu i smaku po koronawirusie

2 thoughts on “Kleszcze – borelioza, neuroborelioza, ochrona przed kleszczami, jakie choroby powodują?”

  1. “jeśli infekcja jest aktywna to test wykryje przeciwciała IgG”
    Niestety nie da się na podstawie miana przeciwciał IgG określić czy choroba jest aktywna czy nie. Obecne IgG mówią nam tylko tyle, że organizm miał styczność na krętki borelii (w nieokreślonej przeszłości) i zareagował wytworzeniem przeciwciał. Podobna sytuacja – przechorowaliśmy kiedyś ospę wietrzną/zaszczepiliśmy się przeciwko WZW B – jeśli oznaczymy poziom przeciwciał i wyjdą IgG (+) (a wyjdą!) to bez obaw. Nie znaczy to że mamy znów aktywną ospę lub WZW B! Myślenie, że dodatnie IgG = aktywna choroba jest co najmniej prymitywne i świadczy o braku podstawowej wiedzy medycznej, a efektem jest tylko narastająca w społeczeństwie CHOROBOFOBIA.
    (“tylko spokój może nas uratować…”)

    1. Bardzo dziękuję za trafną uwagę! Skonsultowałam to jeszcze i faktycznie bardzo to uprościłam i źle nazwałam. Już poprawiam w tekście. Chodziło mi o to właśnie, że to podwyższone miano przeciwciał IgG może (jeśli obserwuje się objawy) świadczyć o neuroboreliozie. Uzupełniłam artykuł o wyjaśnienie oraz stanowisko KIDL. Bardzo dziękuję za merytoryczne sprostowanie!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *